است و در اموال يكديگر به باطل تصرّف نكنيد مگر اينكه تجارت همراه با تراضى باشد كه مجوّز اكل است . 2 - يا ايّها الذين آمنوا انفقوا من طيّباتِ ما كسبتم و مّما اخرجنا لكم من الارض و لا يتمَّمُوْ الخبيث منه تنفِقُون « 1 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از پاكيزه‌هاى آنچه ( بواسطهء تجارت ) بدست آورده‌ايد انفاق كنيد و نيز از آنچه از دل زمين براى شما بيرون آورديم ( معادن و منابع زير زمين ) انفاق كنيد ، و خبيث و ناپاك را قصد نكنيد و به سراغ قسمتهاى ناپاك نرويد كه ( بخشى از آن را براى معيشت خود مصرف كنيد ) و بخشى از آن را انفاق كنيد . مفيد رحمهم الله پس از ذكر دو آيه فرموده : خداوند در اين آيه ( آيهء دوّم ) ما را دعوت كرده كه از پاكيزه‌هاى اكتساب انفاق كنيم و از طلب خبائت براى معيشت خودمان و براى انفاق به ديگران نهى كرده است آنگاه كسى كه فرق ميان درآمدهاى حلال و حرام را نشناسد و كسبهاى حلال و حرام را از يكديگر جدا نكند نه از اعمال خبيثه ( معاملات حرام ) اجتناب كرده و نه مطمئن است كه از مال پاكيزه و حلال انفاق كرده است . ( اين فراز شاهد اوّل است كه معرفت تجارت حلال و حرام را مقدّمهء اجتناب از معاملات حرام قرار داده و مقدّمهء واجب ، واجب است . ) سپس فرموده : قرآن از زبان مشركان نقل مىكند كه مىگفتند : انّما البيع مثل الربوا يعنى بيع هم مثل ربا است پس چرا خدا يكى را حلال و ديگرى را حرام كرده ؟ دنبالهء آيهء جواب مىدهد : كه اين دو مثل هم نيستند ، احّل الّه البيع و حرّم الربوا . « 2 » سپس فرموده : حال كه معاملات ربوى حرام و غير آن حلال است پس سزاوار است كه تاجر ، معاملهء غير ربوى را از ربوى بشناسد تا بداند كه خداوند چه چيزهائى را حلال و چه كسبهائى را حرام كرده ( محّل شاهد ديگر كه هدف اصلى از دانستن اين معاملات آن است كه عملًا از حرامها اجتناب كند و اجتناب از حرام واجب است و معرفت ، مقدّمهء واجب است و مقدّمهء واجب ، واجب است . ) سپس مفيد به روايتى از امام على عليه السلام استناد كرده كه فرموده : هر كس بدون علم و

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، ص 267 . ( 2 ) . سورهء بقرة / 275 .